Gaan studenten mij vertellen hoe ik mijn werk doe? Nee toch?

Edith Wanschers en Catharina Lautenbach van het ROC van Twente vertellen over hun ervaringen met studentevaluatie. Ze deden dit in een workshop over het hoe en waarom van dit proces. Het nieuwe CvB stelde de koers bij van ‘klein binnen groot’ naar ‘strakkere sturing, lat omhoog’. Onderdeel van ‘de lat omhoog’ is: de kwaliteit van de medewerkers omhoog brengen door studentevaluaties.
Een argument om te focussen op studentevaluatie was o.a. dat de personeelstevredenheid hoger scoorde dan de studenttevredenheid. Kwaliteit van teams verhogen door te focussen op de niet goed presterende docenten. Die docenten niet sturen op motivatie maar op kennis.
De stelling van ROC Twente is: docenten hebben geen goed zelfbeeld. De studentevaluaties hebben als doel:

  • het zelfbeeld van de docent verbeteren.
  • het verbeteren van de dialoog met de student.

Er is daarom een vragenlijst studentevaluatie opgesteld in samenwerking met studenten. Het is nog geen onderdeel van de gesprekscyclus. Het eerste anderhalf jaar gaan de resultaten alleen naar de docent zelf. Daarna wordt het proces geëvalueerd.
Uitgangspunt voor de vragenlijst was het inspectierapport over de kwaliteit van het onderwijs (bijvoorbeeld maatwerk). Daarnaast is de wet BIO meegenomen. Praktisch:

  • De enquête gaat over basisvaardigheden en complexere vaardigheden. 
  • De OR maar m.n. ook de studentenraad is betrokken bij opstellen van de vragenlijst. 
  • De enquête wordt uitgevoerd met ROC Spiegel (om privacyredenen).

Het project zit nu in de vrijwillige fase. Docenten vragen nu bijvoorbeeld om scholing om gesprekken met studenten goed te voeren. Volgend schooljaar wordt het gebruiken van de studentevaluatie verplicht voor alle docenten. Of het onderdeel wordt van de gesprekkencyclus is afhankelijk van de evaluatie en het gesprek daarover met de OR.
Twee belangrijke succesfactoren zijn: docent is regisseur van de eigen evaluaties en het proefdraaien van de enquête met OR-leden.
De ambitie is dat de studentevaluatie onderdeel is van 360 feedback in de gesprekscyclus.

Dit artikel is gebaseerd op de aantekeningen van John Schobben die de workshop bezocht.

Een mooie conferentie !!!!

Rene van Gils bedankte ook de Bloggers tijdens de #CVIMC conferentie. Ik heb daar ook aan bijgedragen en dan weet je uit ervaring dat het veel werk is om een bijdrage te leveren. Zo’n bedankje is dan een positieve stimulans om het nog een keer te doen. Dank Rene voor de aandacht, het is echter ook gewoon leuk en natuurlijk er is ook een stukje eigenbelang.

Je hebt meteen je aantekeningen compleet en kan daar ook “overmorgen” verder mee na zo’n inspirerende #CVIMC bijeenkomst.
Delen één van de opmerkingen die ik veel gehoord heb tijdens de conferentie is belangrijk. Mijn Blogs zijn snel gemaakt, maar als je tussen de spelfouten doorleest, kan je er wellicht iets mee.

Het is inmiddels zaterdag en als ik zie hoeveel views er zijn, vind ik ook dat we onze managers een beetje moeten helpen in deze moderne wereld van “Nieuw Vakwerk”. Een wereld van Bloggen, Twitteren, Meerkat, Periscoop, WhatsApp, OneDrive, Dropbox  Sway, Office Mix etc. Dat gaat nu niet meer lukken, maar tijdens een volgende conferentie moeten we hier wellicht wat meer aandacht aan besteden. Handreikingen leveren etc. Ik weet het, deze boodschap is niet voor diegene die deze boodschap leest, hoewel je kan natuurlijk alsnog je collega’s wijzen, op deze mooie samenvatting. Neemt niet weg dat we eens moeten nadenken hoe we onze managers / collega’s kunnen helpen in al dit moderne geweld. Het blijft lastig, we vertellen erover, vinden enthousiasme, maar er kan ongetwijfeld meer.

Er is 406 keer naar de parkeerproblematiek gekeken, de volgende topscore ligt op 66, dat geeft toch stof tot nadenken. Marc Lammers gaf het al aan (met dank aan Meerkat), kijk verder dan de gevestigde orde en maak een stapje extra, daar moeten we elkaar wellicht een beetje bij helpen.

#CVIMC #novacollege Ik (Rob Smit) heb ook nog wat redactie werk gedaan, maar nu stop ik er echt mee. Ik vind dat er een mooie verzameling van indrukken staat, van alle bloggers tijdens deze conferentie. Daar mogen we trots op zijn.

Docenten aan de slag met ict bij ROC Flevoland

Tijdens de laatste ronde zat ik bij de enthousiaste presentatie van Sandra van Eys en Rob Keemink die vertelden over wat wel en niet werkt bij het professionaliseren van docenten op het gebied van ict. Hiervoor had Sandra een Nearpod sessie gemaakt, waarin uitleg en ondervraging van de deelnemers elkaar afwisselden en een discussie ontstond. Helaas werkt Nearpod alleen live, dus de presentatie en gestelde vragen zijn niet meer terug te halen, maar gelukkig wilde Sandra de les nog met me delen.

Bij ROC Flevoland zijn momenteel mediacoaches in opleiding, docenten die naast hun lesgevende taak ook hun collega’s verder helpen met ict in het onderwijs. Per college wordt 1 mediacoach opgeleid die vallen onder de centrale dienst ICT en regelmatig met elkaar samenkomen. De aanpak per coach is divers en afhankelijk van het soort college. Zo kan een inspirerende workshop helpen, maar nazorg blijkt dan wel erg belangrijk omdat geleerde zaken niet vanzelfsprekend worden ingezet zonder verdere begeleiding. Ook lijkt scholing door eigen collega’s beter te werken dan door externen, hoewel deze laatsten ook voor een frisse blik op de organisatie kunnen zorgen. Olievlek werking zien ze bijvoorbeeld door de groep early adaptors met elkaar in contact te brengen.

Om ervoor te zorgen dat iedereen van dezelfde basis gebruik kan maken, hanteert het ROC een beleid waarbij overal wifi een prioriteit is en alle docenten een Surface tablet krijgen. Studenten mogen een eigen device kiezen, maar de keuze is wel Microsoft, tenzij men duidelijke redenen kan aanvoeren om voor iets anders te kiezen. Per opleiding wordt gewerkt aan een blauwdruk van specificaties die nodig zijn om te kunnen deelnemen. Er is 1 systeem voor inloggen, 1 portalomgeving en 1 adresboek voor alle locaties. Elke docent kan gebruik maken van de Surface tablet, Office 365 en Sharepoint. Momenteel is men aan het onderzoeken of een draadloze verbinding voor beamers mogelijk is en of voor een helpdesk voor studenten en docenten ook de eigen studenten kunnen worden ingezet.

Een leuke, afwisselende duo-presentatie met veel herkenbare verhalen. We zijn er nog lang niet wat betreft de ict-bekwaamheid bij medewerkers, maar dit soort initiatieven brengen dat wel weer een stapje dichterbij.

Project 3DeDucation

Bij ROC West-Brabant is vanuit hun Innovatienetwerk een projectteam 3DeDucation gestart dat zich richt op 3D printers in het onderwijs. Dit is wat zij doen:

3DeDucation is een project opgezet vanuit het Innovatienetwerk van het ROC West-Brabant, met de bedoeling 3D-printen in het onderwijs van de grond te krijgen. Het Innovatienetwerk heeft Ultimaker-printers aangeschaft die binnen diverse onderdelen van ROC West-Brabant verspreid staan. Wij werken samen met docenten, andere onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven. Op deze wijze helpen wij het onderwijs op weg met 3D-printen, zodat studenten deze vaardigheden straks kunnen toepassen in hun vakgebied. Samen zijn we nu onderwijsmateriaal aan het ontwikkelen en creatieve projecten aan het verzinnen die hieraan bijdragen. Ook werken we samen met Avans Hogeschool om duurzaam filament voor de 3D-printers te ontwikkelen.

De presentatie van het projectteam leidde ons met behulp van een Kahoot quiz door de wondere wereld van het 3D printen. Er kwamen voorbeelden voorbij van geprint voedsel, geprinte jurken en helmen en allerlei voorwerpen die we nog even mochten vasthouden. Er kan al veel, maar de combinatie van verschillende vakgebieden en een andere manier van denken over gebaande paden kunnen ervoor zorgen dat onze wereld er over een tijdje helemaal anders uit zal zien. In het onderwijs zijn er legio mogelijkheden om studenten van verschillende disciplines (bijv. bouwkunde, mode, grafische vormgeving) samen te laten werken aan 3D projecten.

De site van het projectteam is nu nog vrij leeg, maar ik hoop dat daar verandering in komt als hun netwerk zich gaat uitbreiden en er ook lesmateriaal beschikbaar komt. Mijn collega’s die zich bezighouden met hetzelfde onderwerp hebben in ieder geval al contact gezocht.

Joke Hermsen, frisdenker

Dit jaar had de organisatie ruimte in het programma voor zogenaamde ‘frisdenkers’. Mensen die het onderwijs (en de wereld) vanuit een geheel eigen perspectief benaderen en daar een verhaal over wilden houden dat wat meer boven de materie van deze conferentie stond.

Zo’n voorbeeld is Joke Hermsen. Voor ik de lezing bezocht even snel gegoogeld. De reacties op haar boek(en) bij bol.com waren zeer uiteenlopend. Dat leek me een goed argument om haar aan te gaan horen. Conflictueuze reviews zijn altijd beter dan alleen loftrompetten, vind ik.

Wel, ik werd niet teleurgesteld en wil bij deze het CVI bedanken voor het uitnodigen van deze spreekster.
Joke Hermsen is schrijfster en filosofe. Haar lezing, of beter voordracht, ging over het begrip tijd. Over de twee soorten tijd (de twee gezichten van tijd) waar we als Westerlingen er één van zijn kwijtgeraakt in de loop der tijd. Ik doe een poging het kort samen te vatten. Joke spreekt over de tijd van Chronos en de tijd van Kairos.
Chronos staat voor de chronologische tijd. De tijd van de klok, van afspraken, van treintijden van agenda’s etc. De tijd die ons leven mogelijk maakt en bepaalt. Kairos is de tijd, die we min of meer zijn verloren. Het is de tijd waar je in kunt verdwijnen. Tijd die tijdloos is. Denk aan tijd voor bespiegelingen, tijd voor mijmeren. Om het iets concreter te maken, kun je denken aan gebeurtenissen waarbij je de tijd vergeet, zoals bij een mooi muziekstuk, of als je reizend met de trein naar buiten zit te staren, gedachteloos.
Ze pleit dan ook voor het opnemen in het onderwijs van Kairos momenten. Ze begon haar voordracht met de zin: het grootste doel van onderwijs is de leerlingen naar Kairos brengen. concreet moet zich dat vertalen in muziek, kunst, filosofie, creatieve momenten etc. Activiteiten waarbij je de tijd vergeet.

Ik doe haar te kort door mijn versimpelde samenvatting van haar voordracht. Maar het haar is in elk geval gelukt mij mee te nemen in haar verhaal naar Kairos. Een verfrissende workshop, zonder powerpoint (‘dat is de rolator voor een spreker’), maar met een strak zwarte achtergrond en een stem waar je je in kunt verliezen. Een waardige laatste workshops op wederom een prima conferentie!

Ter aflsuiting, op internet is voldoende te vinden over haar, hier een url naar een pdf van een lezing  die mogelijk wat duidelijker aangeeft wat ze bedoelt, dan mijn korte samenvatting.

Marc Lammers

Na de lunch besloot ik me te laten verassen door Mar Lammers. Een prima voorstelling met veel ‘feel good’ momenten uit zijn verleden als coach van het dames hockeyteam. Een greep uit de opmerkingen die over tafel gingen en ook op ons als sector van toepassing kunnen zijn:

  • Meten is weten, zorg dat je goed weet wat er speelt bij studenten. De cijferlijst die je oplevert komt te laat. Zorg dat je tijdens het onderwijsproces weet wat er speelt en wacht niet tot het eind.
  • Crisis betekent kansen. Al je concurrenten hebben ook last van die crisis. verschuil je er niet achter, maar gebruik de crisis om je te onderscheiden en grijp kansen.
  • Streef naar verandering. Stilstand is achteruitgang. Bij verandering heb je te maken met weerstand. Hoe overwin je die? Leg uit ‘what’s in it for me’,  zorg voor feiten die je verhaal onderbouwen, geef voorbeelden (best practises).
  • Kom uit je comfortzone, heb lef.
  • Durf fouten te maken, misschien sla je een paar keer de plank mis, maar als je slaagt geeft dat een enorme stimulans en trots. trots en waardering geeft je uitstraling en uitstraling is gratis reclame voor je school.
  • Denk niet dat je alles weet, deel kennis en luister naar anderen.
  • En tot slot: stuur op kracht, stimuleer mensen waar ze goed in zijn in plaats van te zoeken naar minpunten en die keihard te trainen. Als docenten zich gewaardeerd weten om waar ze goed in zijn, willen ze zich vanzelf verbeteren en werken aan hun minder sterke punten.
Al met al een onderhoudend verhaal met tips.

The dark side of BYOD ROC West Brabant

Vol verwachting en nieuwsgierig naar wat we zelf bij ons ROC hadden gemist op dit gebied toog ik met vele anderen naar deze workshop.
Na een introductie op het onderwerp
  • is ’t een hype
  • wat is de relatie met onderwijs
  • hoe manage je een succesvolle implementatie van BYOD
werden behoorlijk wat vragen opgeworpen. 

Ook de kant van de ouders en enkele juridische zaken passeerden de revue. Op zoek naar de dark side, werd opgeworpen dat met name de professionalisering van de medewerkers en het goed inpassen in het onderwijs de grote uitdaging is. BYOD is natuurlijk geen doelstelling op zich, het gaat in essentie over de verbetering van de onderwijskwaliteit. Net als anderen wordt daar mee geworsteld op het ROC. Op één van de scholen is voortgang en dit wordt gebruikt als voorbeeld voor de anderen. HET antwoord is er nog niet, maar vanuit de zaal werden handvatten geboden. Met name A12 heeft een uitgebreid en zorgvuldig traject gelopen met de teams om de implementatie van BYOD goed vorm te geven. 
Tot slot ontspon zich een discussie rond het thema; wat is hierin de rol van de student. Moet die in de lead zijn? Een open vraag met vele open antwoorden.

Het innovatienetwerk, ROC West Brabant

Vijf jaar geleden is de afdeling onderwijs en innovatie van het ROC opgeheven en opgegaan in ‘het innovatienetwerk’. De gedachte is dat innovaties zoveel mogelijk vanuit de scholen en teams zelf moet komen. Gezien de grote van het Roc was het stimuleren van innovaties vanuit een centrale dienst niet te behappen.
Wat doet het innovatienetwerk?
Het werk is gebaseerd op 5 pijlers.

  1. Beleidsadvisering
  2. Inspiratiebijeenkomsten op de scholen
  3. Het bijhouden van de internet community
  4. De inspiratie ruimte en het ‘lab to learn’, beide gevestigd bij IT-workz
  5. Experimenten en projecten
Het netwerk richt zich niet op de voorlopers, maar probeert juist de brede groep docenten te bereiken. Daarbij gelden een aantal do’s en dont’s.
  • maak de gebruiker de eigenaar
  • stimuleer en faciliteer
  • help bij nieuwe dingen, neem niet automatisch aan dat competenties aanwezig zijn
  • ga niet theoretiseren
  • speel niet voor ANWB (wij lossen het op)
  • deel geen geld uit
  • leer mensen af bescheiden te zijn

Enkele voorbeelden van het werk van het innovatienetwerk zijn:

  1. een twee jaarlijkse ROC brede scholingsdag
  2. stimmit
  3. de zorgboulevard in Roosendaal
  4. de fablabs 
  5. werken met instructables 
Het succes wordt afgemeten aan het aantal innovaties dat gerealiseerd is. De doelstelling was bij oprichting twee tot drie innovaties per jaar. Het zijn er ondertussen ongeveer 50.
De toekomst van het netwerk zou moeten zijn dat ze zich voor een groot deel opheffen en dat de innovaties van en door de scholen zelf gerealiseerd worden. Tot die tijd is het netwerk een open netwerk voor het ROC, maar ook voor buitenstaanders.

Tot slot werd gevraagd naar ‘de roze olifant’. Pieter geeft zonder aarzelen aan dat het dan moet gaan over informeel leren. Alles wat buiten de school geleerd wordt, is onvoldoende gewaardeerd. Een wijze les, die waarschijnlijk voor vele van ons geldt.

De bedoeling wordt concreet!

De tweede dag CVI zit er op. Met een goed gevoel kijk ik terug op de CVI Managementconferentie, op het gezelschap waar ik deel van uit mocht maken en op het verblijf in de landelijke maar ook innovatieve Achterhoek. Gisteren zag en hoorde ik veel verhalen over de kern van het MBO-onderwijs: de bedoeling. Vandaag lieten ROC’s me zien hoe ze de bedoeling van hun onderwijs weten te concretiseren. In veel van de verhalen van vandaag stond de docent centraal.

De kwaliteit van het onderwijs wordt nog steeds in grote bepaald door de kracht van de docent. Wat overigens niet betekent dat dat onderwijs ook binnen de muren van de school moet plaatsvinden. 70% van de ontwikkeling van vakmanschap wordt gegenereerd in de praktijk, 20% door reflectie en feedback en 10% door kennisoverdracht in de traditionele zin van het woord.

Mijn dag begon met een presentatie van Adrie Michels en Edith Wanschers van het ROC van Twente. In het streven naar het optimaliseren van de kwaliteit van het onderwijs vormt de docent een belangrijke spil. Zelfreflectie van docenten is een groot goed. Maar ook blijkt dat 85% procent van de docenten zichzelf rekent tot de 5% beste docenten. Als docenten naar hun collega’s kijken is de blik kritischer. Het ROC van Twente koos er daarom voor om leerlingen docenten te laten evalueren. Een spannend proces dat een positieve wending lijkt te geven aan de professionele dialoog binnen de instelling. Belangrijke elementen in de zorgvuldige procedure van invoering zijn geweest om de regie bij de docent te leggen, om de methodiek een ontwikkelingsgericht karakter te geven en om  de privacy van de docent te waarborgen.

In een vervolgsessie maakte ik kennis met de publicatie ‘Weet, denk doe’. Vier MBO-instellingen gingen aan de slag met het vraagstuk om versnelling aan te brengen in de professionaliteit / het professionaliseren van hun organisatie of team. Op basis van het 7S-model van Mc Kinsey (strategie, structuur, cultuur, systemen, personeel, managementstijl en competenties kan een organisatie in kaart brengen in waar ze zich bevindt (uitgedrukt in fasen) en welke stappen gezet kunnen worden om te komen tot een versnelling van de professionaliteit. Een doordacht model, dat ik vooral ook zie als een instrument om het gesprek of de dialoog op gang te brengen.

Samen met Georgia Vasilaras van ROC de Leijgraaf verzorgde ik vanuit mijn rol als adviseur bij KPC Groep een bijeenkomst onder de titel ‘Onderzoekenderwijs naar beter onderwijs’. Aan de hand van een voorbeeld van een NRO-onderzoek naar een aanpak voor leesvaardigheid voor BBL-ers lieten we deelnemers kennismaken met de uitgangspunten en de stappen die gezet dienen te worden om te komen tot een gedegen onderzoek. Uit het onderzoek dat bij ROC de Leijgraaf is uitgevoerd, is gebleken dat door deelname aan een onderzoek ook de onderzoekende houding van de docent wordt gestimuleerd. Deze onderzoekende en kritische houding leidt tot leren. Benadrukt moet worden dat de praktijkgerichtheid van het onderzoek altijd centraal staat. De vraag is dus niet ‘of de praktijk ook in theorie werkt, maar of de theorie ook in de praktijk werkt’.

In de laatste sessie die ik meemaakte lieten mijn collega Bart van Kuik en Pieter Vorstenbosch van SintLucas zien hoe binnen SintLucas middels een ‘creative community’ het leren van docenten mogelijk is gemaakt. Geen traditionele trainingsaanpak maar een creatieve werkplaats waar docenten aan de slag gaan met hun eigen leervraag. Die kunnen heel verschillend zijn. Daar waar de ene docent werk ging maken van ‘de 7 principes van een rijke leeromgeving’ (http://www.kpcgroep.nl/7principes ) ging een ander aan de slag met digitale didactische leermiddelen zoals Blendspace, Kahoot en Socrative.

Daar waar voor mij op dag 1 startte met de bedoeling van het onderwijs, de op ontwikkeling gerichte processen zag ik op dag 2 hoe ROC’s en AOC’s er vanuit die bedoeling in slagen om zaken concreet aan te pakken. Het MBO heeft zich in Ulft van haar beste kant laten zien!

Epiloog – Terugblik op de CVI Managementconferentie 2015 #CVImc

Het is alweer verleden tijd, de CVI Managementconferentie 2015.

Ik had eigenlijk nog een blog willen schrijven over de sessie van de MBO-raad over de keuzedelen. Maar eigenlijk heb ik daar op dit moment de puf niet meer voor, Ik heb alleen wat aantekeningen en foto’s op mijn iPhone kunnen maken omdat ik de lading van mijn iPad-batterij wat te optimistisch had ingeschat. Dat betekent dat ik nog heel wat uitwerkwerk heb om daar een mooi verhaal van te maken. Misschien binnenkort alsnog. Het onderwerp is zeker de moeite waard, want er komt met die keuzedelen nogal wat op het MBO af, zoals Martijn Broekhuizen in een andere sessie al besprak. Het zaaltje zat in elk geval afgeladen vol.

Alles bij elkaar was het een goede conferentie. Niet zo heel veel innovatieve dingen voor een conferentie met Innovatief Vakwerk als werktitel, maar toch. Wat er aan innovatieve onderwerpen voorbij kwam, is door Wilfred Rubens beschrijven in zijn blog. Misschien doe ik nu veel mensen te kort, er gebeuren namelijk wel veel nieuwe dingen. Maar nieuw is nog niet innovatief.

Een paar dingen vielen op:

  • Theory U komt in veel presentaties terug (waaronder deze). 
  • Natuurlijk heel veel over professionalisering en dan met name veel LeerKRACHT.
  • Opvallend is de aandacht voor projectmanagement en projectmatig werken. Heel belangrijk natuurlijk, en eerlijk gezegd is het onderwijs daar niet zo heel erg goed in (anders zou je er in een onderwijsconferentie anno 2015 geen presentaties over hoeven te geven). Dus misschien toch goed om er aandacht aan te besteden. 
  • Natuurlijk komen er allerlei presentaties over de nieuwe kwalificatiestructuur voorbij.
  • Slechts enkele voorbeelden van innovatieve onderwijsvormen.
  • Weinig onderwijslogistiek (hoewel dat toch behoorlijk hot is in het MBO momenteel)
  • En (voor zover ik kan overzien) helemaal niets over afstandsleren, e-learning, zelfstandig leren met ICT. Dat verbaast me. 
Verder leuke gesprekken, nieuwe inzichten en inspiratie voor nieuwe blogs of artikelen. Ik ben tevreden!