Verdiepingssessie Route 66: een verhaal om stil van te worden

Mark Vlasblom van ROC Flevoland (& ROC van Amsterdam) organiseerde een verdiepingssessie ‘Route 66’. Het is een verandertraject dat door een aantal directeuren waaronder Mark nu anderhalf jaar geleden is ingezet om nu eens te veranderen vanuit een heel ander perspectief dan vanuit een ‘noodzaak om te bezuinigen’ of een ‘van buitenaf opgelegde verandering’. De naam Route 66 is gebaseerd op het feit dat betrokken directeuren allemaal geboren waren in 1966.
(Persoonlijke noot: Wellicht zou een andere invulling van de metafoor kunnen zijn dat Route 66 van de ene kant naar de andere kant (van het oosten naar het westen – of andersom natuurlijk) van de USA loopt.)

Na afloop van een aantal eerste brainstorms heeft de groep een presentatie gegeven aan de Raad van Bestuur in de vorm van een aantal beelden met muziek die die beelden ondersteunde. Kern van het verhaal was het neerleggen van de verantwoordelijkheid op de plek waar die thuishoorde: bij de ‘cellen’ waar het onderwijs wordt verzorgd (de teams). Sturen op basis van vertrouwen vanuit een grote mate van zelforganisatie.

Vanuit die behoefte is een verandertraject in gang gezet dat is gebaseerd op het boek Theory U van Otto Scharmer. Kort gezegd komt die theorie er op neer dat we nou eens niet meteen bij elk probleem onmiddellijk een oplossing moeten bedenken maar eens de tijd moeten nemen en via een aantal stappen in een omweg (in een u-bocht) naar veel meer structurele oplossingen moeten kijken.
In de verschillende stappen, die je als team (of groep betrokkenen) doorloopt gaat het om het echt luisteren naar elkaar zonder meteen te oordelen (‘voice of judgement’) of  te redeneren vanuit de beren op de weg (‘voice of cynism’). Onder in de U-bocht gaat het om het leren omgaan met de eigen angsten (‘voice of fear’). Dat vereist veel vertrouwen en geborgenheid in een groep. Pas dan kan er toegewerkt worden naar structurele oplossingen. Ook daar gaat het vooral om het onderling vertrouwen. Oplossingen moeten ook niet worden gezocht in grootschalige oplossingen. Mark vergeleek het met een bloemkool: ‘als je een roosje van een bloemkool afhaalt, heb je nog steeds dezelfde vorm als van een hele bloemkool’.

Vervolgens gaf Mark veel voorbeelden en verhalen over de weg die zij sindsdien hebben gevolgd. Zij hebben zich laten inspireren door andere, excellente bedrijven, op zoek naar hun succes. Kernpunten, die daaruit gehaald werden, waren onder meer: ‘geen concessies wat betreft het werken met alleen goede mensen’, ‘persoonlijk aandacht voor wat mensen echt bezighoudt’ en ‘stimuleren van persoonlijke ontwikkeling’. Het klinkt eigenlijk vreemd om met een team een paar uur te gaan zingen of juist dansen. Maar daaruit blijkt dan enorm veel energie te ontstaan waarmee een groep vooruit kan.

In de laatste drie kwartier werd de groep gevraagd om op basis van een heel eenvoudige techniek met elkaar in gesprek te gaan. Het ging hierbij om de techniek van de ‘talking stick’, de manier waarop Indianen met elkaar in debat gingen. Iemand, die wil spreken, neemt de talking stick, een voorwerp met een grote symbolische waarde. Het voorwerp vraagt om respect, dat betekent ook dat wat je wilt zeggen, de moeite waard moet zijn. Dat net alleen, uit respect voor de ander, herhaal je eerst de essentie van wat de vorige spreker net heeft gezegd. Dat kan alleen als je echt goed luistert.
Het duurde een hele tijd, voordat iemand genoeg moed had verzameld de ‘talking stick’ op te pakken en iets met de groep te delen. Soms was het minuten lang stil, vooral aan het begin. Later kwamen steeds meer mensen er toe hun bewondering, hun intenties of hun twijfels uit te spreken. Naar iedereen werd geluisterd.

Het vereist visie én lef om op deze manier veranderingen te willen en durven aanpakken. Het is een inspirerend verhaal dat om verdieping en verbreding vraagt. Voor mij geeft het verhaal stof tot nadenken, om zeker nog eens bij stil te staan.  


Source: Papendal 2012

De stellingen van Wilfred

Vorige week was Wilfred Rubens een van de conferentiebloggers die hier de nodige berichten geplaatst heeft. Na afloop van de conferentie maakt hij op zijn eigen weblog de balans op en noteert een aantal trends zoals hij ze waargenomen heeft op Papendal in het bericht:
Trends tijdens het CvI-congres: optimalisatie in plaats van vernieuwing?

Een mooie samenvatting en Wilfred sluit af met twee stellingen:

  1. Stelling 1:
    Er was tijdens deze conferentie meer aandacht voor het versterken van de organisatie van het leren met ICT, dan voor het versterken van het leren zelf met ICT (die indruk krijg ik althans).
  2. Stelling 2:
    mbo-instellingen zijn meer bezig met optimalisatie dan met vernieuwing van het onderwijs.

Stellingen die een reactie verdienen! Ga daarvoor naar het weblog van Wilfred en reageer.
Source: Papendal 2012

CVI 2012, een terugblik


Ik ben niet zo van de lofuitingen, maar wanneer ik geen winnende presentatie op de CVI-conferentie in 2010 had gehouden, dan was dit congres waarschijnlijk aan mijn neus voorbij gegaan.
Tijdens de studiereis die ik in 2010 in de wacht sleepte, ontstond namelijk het idee dat op de conferentie in 2012 is uitgekristalliseerd in de vorm van een aantal druk bezochte workshops, uitmondend in een spetterend slotdebat tijdens de verdiepingssessie, waar we coryfeeën als bijvoorbeeld de MBO-lerares van het jaar 2011 en de voorzitter van het JOB tot onze panelleden mochten rekenen.
Bovendien wist één van de presentatoren uit onze 24/7 presentatielijn dit keer de prijs voor de beste presentator 2012 in de wacht te slepen. Nogmaals hartelijke gelukwensen aan Pascal Dauphin! Alle dank dus aan de organisatie van beide congressen!

Genoeg reclame nu. Het was geslaagd. Papendal,een sportcentrum. Voor een wat ongetraind type als ik, was dat wel even wennen. Nog herstellend van een zweepslag, opgelopen tijdens het joggen op het plankje van de Nintendo Wii Fit (je moet toch wat wanneer je gezin al jaren zeurt dat je meer aan sport moet doen), moest je daar ineens met je hele hebben en houwen ongeveer hollend van de ene naar de andere presentatie-locatie.
Bezoekers dienden hier al de capaciteiten van een tienkamper te bezitten om alles te volgen, maar goed, het stortregende niet dus de afstanden waren goed te overbruggen, zeker wanneer je gebruik maakte van de aangeleverde fietsen of steppen ( maar op zo’n laatste vervoermiddeltje zal men mij niet betrappen ). Ontspannen types gooiden links en rechts een speer of een kogel, men trok een sprintje op de atletiekbaan, en daartussen een lange stoet afgetobde onderwijsgevenden die zich laafden aan de diverse workshops.
Ook ondergetekende had dus de eer weer een en ander te mogen verzorgen. De verkiezing tot beste presentator van de conferentie in 2010 schiep natuurlijk verwachtingen, die ik gelukkig wat minder nadrukkelijk waar hoefde te maken, want een tweede keer verkozen worden zou tot scheve gezichten leiden.
Om het voor het veel geplaagde onderwijs wat makkelijker te maken, verzorgde ik een presentatie die een andere inrichting en manier van denken m.b.t. onderwijs beoogt. Lekker buiten het hoogseizoen op vakantie, of bijvoorbeeld lesgeven vanuit je luie stoel aan een leerling met een iPad die ook ergens lui rondhangt.
Voor het gebruik van die iPad op school werd trouwens in “De Wereld draait door” een ronduit slechte reclame gemaakt tijdens de presentatie van de plannen voor de iPadschool van Maurice de Hondt.
Gelukkig hadden we dan Pascal, en op andere workshops nog presentatoren die een wat genuanceerder en realistischer beeld schetsten.

Wanneer de volgende conferentie gehouden wordt, zal de huidige iPad al lang weer achterhaald zijn door apparaten die weer veel meer mogelijkheden hebben. Dat illustreert treffend dat onderwijs en ict voortdurend aan verandering onderhevig zijn en zorgt er voor dat ook de volgende conferentie weer met een fris en fruitig programma voor de dag zal komen. Tot in 2014!
Source: Papendal 2012

Verdieping: persoonlijk leeromgeving en studentendashboard bij Sint Lucas

Na een rondje voorstellen waarin de zaal in participeert door naar de kern van de zaak. Diverse uitgangspunten van het huidige onderwijs passeren de revue. Must haves van plaats en tijd onafhankelijk leren, studievoortgang, blog, archiefopbouw, bpv, bpvmatching, pop, zelfreflectie, tot wannahaves zoals facebook.Er wordt een slide getoond van een opzet voor het dashboard. Agenda, studievoortgang, examinering, rooster, e-mail, bpv, pop pap, beoordelingen, lesmateriaal, e-portfolio staan prominent in beeld. De wannahaves staan als icoon onderin. Het dashboard is maatwerk gemaakt met met standaardpakketten. De diverse widgets communiceren met de achterkant van de informatie leverende systemen. De inhoud van informatiestromen wordt bepaald door de inhoud van de achterkant. De lege voorkant van de student zal de drijver zijn voor de vulling door de diverse docenten.Op de vraag: “Is dit een persoonlijke leeromgeving” wordt uit de zaal geantwoord dat men moeite heeft de benaming “leren”. Onderwijsdocumenten worden niet meer in de electronische leeromgeving geplaatst maar in de sharepointomgeving.

Firma computron heeft de omgeving gemaakt en verzorgt de showoff. De gebouwde portal is overzichtelijk, bevat voldoende functionaliteit en staat klaar om live te gaan. Dilemma’s rondom roostering en accountancy passeren…. de omgeving is nog net niet helemaal niet op orde; diverse query’s tonen enige verkeerde studieresultaten. Doorklikken en openen van lesroosters, resultaten, facebook worden getoond.
Ik ben benieuwd naar de eerste ervaringen bij Sint Lucas. Veel instituten waaronder ook ROC Eindhoven zijn bezig met het definiëren van uitgangspunten rondom een persoonlijke leer- en werkomgeving. Hoe collega instituten varen en wat de do en dont’s zou een grote meerwaarde hebben. Mogelijk dat er vanuit saMBO~ict een traject gestart kan worden?
Source: Papendal 2012

Effectief en stimulerend vergaderen kan #cviov

Vergaderingen zijn vaak energieslurpend, en niet stimulerend. Josee Bours (Koning Willem 1 College) wilde daarom de vergadercultuur te verbeteren. De Rondspraak methodiek is daar een middel van. Deze methodiek is ontwikkeld door Bas Rosenbrand van Rondspraak.nl. Hij heeft onderzoek gedaan naar wat maakt of mensen met meer of minder energie een vergadering verlaten. Tijdens deze sessie hebben we die methodiek toegepast.

Je betreedt een vergadering altijd vanuit een eerdere gebeurtenis. Daar moet je eerst los van komen. Dat kan door kort te vertellen wat je kwijt wilt van die gebeurtenis. Je maakt daardoor eventuele onderliggende spanningen zichtbaar. Er ontstaat dan een open sfeer. Je gaat echter niet meteen op die spanningen in. Als je dit vaker doet, blijkt dat mensen zich ook eerlijk uiten.

Vervolgens kijk je wat deelnemers nodig hebben om tevreden de vergadering uit te gaan. Je gaat er daarbij van uit dat deelnemers gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor het succes van de vergadering. Dat gaat ook via een rondje waarbij deelnemers zich uitspreken. Je ziet dan dat gedeelde doelen zichtbaar worden. En dat mensen elkaar niet gaan herhalen omdat een doel al is geformuleerd. Dat bevordert de efficiëntie.

Vervolgens hebben we een vergaderweb gevormd. Mensen die het woord nemen, kregen een bol touw toegeworpen. Dat doe je in het echt niet. Maar het maakt wel het patroon van communicatie inzichtelijk.

Je hebt drie soorten reacties tijdens een vergadering:

  • Fight (vechtgedrag)
  • Flight (vluchtgedrag)
  • Freeze (vasthouden aan je standpunten)

Vervolgens zijn we ingegaan op de Rondspraakmakers, die zorgen voor een goede sfeer en zorgen dat je bij elkaar komt.

  • Iedereen heeft gelijk. Daardoor worden verschillende invalshoeken inzichtelijk.
  • Deel jezelf. Geef aan hoe jij het beleeft. De Ik-boodschap.
  • Gevoel is bron van weten. Benoem wat je voelt, wat het met je doen.
  • Bouw met voortschrijdend inzicht. Dat gebeurt via rondjes maken.
  • Je mag van mening veranderen. Dan gebruik je de wijsheid van elkaar.
  • Wat is de volgende stap? Daardoor blijf je niet hangen in een slachtofferrol.
  • Alle stemmen gelden. Niet: de meeste stemmen gelden.
  • Er zijn altijd oplossingen. Je komt er altijd uit. Soms heb je er meerdere vergaderingen voor nodig.

De vergadering wordt ondersteund door:

  1. Maak je hoofd leeg
  2. Begin met het einde
  3. Verdeel de rollen (voorzitter, notulist, tijdsbewaker). De voorzitter hoeft niet de leidinggevende te zijn. De voorzitter is procesbewaker.
  4. Maak een gezamenlijke agenda. Je inventariseert punten, en stelt prioriteiten. Je kunt ook agendapunten met bijlagen vooraf verstrekken. Iedereen brengt in, en licht het punt in één of twee zinnen toe. Dat genereert betrokkenheid. Je hebt mededelingen, besluiten, zorgen waar je meningen over wilt peilen (geeft veel lucht, creëert bewustzijn; druk je uit via 1 rondje), zorgen waarbij je dichter bij elkaar wilt komen (druk je uit via 2 rondjes). Als spanning oploopt, kun je losse, korte, discussies voeren (‘popcorn’). Mededelingen kun je het beste na een intensief punt bepalen. De voorzitter doet een voorstel voor de agendavolgorde en vraagt via een rondje instemming hierop (wel/geen bezwaar). Als er veel bezwaren zijn, ben je tegelijkertijd al bezig met vergaderen.
  5. Werk in rondes. Dus niet door elkaar heen. De inbrenger kan dan aangeven wat met de inbreng gebeurt. Eenvoudige vragen worden meteen beantwoord. Eventueel kan er behoefte zijn aan een extra ronde. Je moet dus geen omstreden punten als een fait accompli voorleggen. En je moet punten goed voorbereid inbrengen. De Rondspraakmakers moeten daarbij een belangrijke rol spelen. Bij besluitvorming moet je argumenten horen, en deelnemers ja of nee tegen een eenduidig voorstel voorleggen.
  6. Besluit met alle stemmen gelden. Besluiten notuleer je. De voorzitter legt een voorstel aan de vergadering voor en vraagt of daar bezwaar tegen bestaat. Bezwaren worden vervolgens toegelicht. Vervolgens wordt gekeken wat kan helpen om het bezwaar tegen te gaan. Eventueel formuleert de voorzitter een alternatief voorstel.
  7. Maak het rond. De afsluitende ronde bepaalt de herinnering aan de vergadering. Sta stil bij hoe je er uit gaat.

Deze stappen hebben we in een vergadersimulatie geoefend. Daar bleek uit dat je deze aanpak niet 1-2-3 met tips kunt toepassen. Het is ook een gezamenlijk proces dat je regelmatig moet evalueren. Je moet er ingroeien.

Punt van discussie: is deze aanpak geschikt voor alle mensen (ook voor “ICT-achtige mensen”, zoals iemand het uitdrukte).


Source: Papendal 2012

Managementanalyses met Insight

Ludo Korsten van AMN laat de mogelijkheden van Insight zien voor het uitvoeren en analyseren van testen. Dit komt de kwaliteit van de intake dan weer ten goede. Omdat we met KRD wel de ‘administratieve’ intake geregeld hebben, maar minder de onderwijskundige intake, was ik nieuwsgierig naar wat het kan.

Volgens AMN zelf: De Intaketest geeft inzicht in de capaciteiten en persoonlijkheid van een deelnemer, geeft advies over de gewenste begeleidingsstijl, en geeft inzicht in de resultaten van individuele deelnemers en van groepen.

Voorbeelden van wat het kan/doet:

  • Door de test wordt getoond welke deelnemers laag/hoog scoren qua persoonlijkheid en capaciteit. Dit wordt per individu bekend.
  • Het brengt visueel in beeld welke deelnemers welke begeleidingsstijl nodig hebben (op afstand, ondersteunen, sturen, overleggen, etc.).
  • De analyses worden gescoord tegen een referentiegroep.
  • De data is weer voor verdere analyse naar excel te halen.

AMN stelt voortdurend een grote referentiegroep samen waarvan de populatie representatief is om mee te vergelijken. Ludo geeft aan dat ze dit jaar 90.000 testen afnemen en ze hebben gegevens van 14 jaar testen. Daarom kunnen ze verantwoorde vergelijkingen maken, volgens hem door COTAN beoordeeld. Dat is alleen online niet na te gaan.

Het werken hiermee kan 2 voordelen hebben:
  • Door een persoonlijkheidstest te doen tijdens de intake, is beter te zien wat voor een deelnemer je voor je hebt. Daardoor kan beter ingeschat worden of deze geschikt is voor de opleiding. Dat voorkomt later weer onnodig uitval.
  • De rapportages tonen ook in welke mate welke begeleidingsstijlen een groep deelnemers nodig heeft. Dit kun je gebruiken om de juiste begeleider te matchen met een deelnemer. Als je binnen je team personeel hebt met andere begeleidingsstijlen, of niet voldoende van een soort, dan kun je hier rekening mee houden bij verloop van personeel. Ook helpt deze informatie om grote aantallen deelnemers op te delen in homogene groepjes, met dezelfde begeleidingsstijl. 


Source: Papendal 2012

Doe de ELO nog maar niet weg…

Rob Smit (IM) en Rob Nijssen (M+C) van het Nova college: “De ELO in de prullenbak”, een uitdagende titel. De volle zaal zit op de punt van zijn stoel, vol verwachting van wat komen gaat.
Rob Smit presenteert via een aantal tweets. Leuk en origineel maar het verloopt een beetje rommelig. Een Quote: “Technologische ontwikkelingen gaan sneller als het onderwijs aan kan”. Nog een Quote: “De ELO gaat weg. We hebben toch internet”. De (Volle) zaal wordt uitgedaagd en reageert enigszins geprikkeld. De antwoorden blijven nog even uit. Rob zit ze een beetje te pesten.

Collega Rob Nijssen (M+C, ex docent economie) neemt de presentatie over en werkt met een “traditionele” powerpoint. Rob Nijssen: “Ordening is nodig: Vakken, crebo’s, de onderwijscatalogus. Een Dashboard is wenselijk voor een leer/werkomgeving voor cursisten. Werken en samenwerken moet mogelijk zijn. Sharepoint kan een oplossing zijn in de rol van een prive cloud.

Hun oplossing is “Nova Portal” de digitale leer-en werkomgeving voor Medewerkers en cursisten. Een intranet dat wereldwijd te benaderen is, op basis van sharepoint 2010 en office 2010. Het portal bevat cijfers, competenties cursisten, een management dashboard, kanaliseert de formulierenstroom en de CRM. De Nova portal is ook mobiel bereikbaar en aangepast voor ipad en iPhone.

Dan volgt de demo van de Sharepoint Portal. Rob en Rob leggen uit welke deelfunctionaliteiten er zijn per doelgroep. Ze hebben een aantal eigen tools geconstrueerd, o.a. voor het inleveren van documenten. Beoordelingen worden (nog niet) doorgesluisd naar het portfolio.

Scholing voor de basishandelingen binnen de portal verloopt via een aantal zeer gelikte filmpjes:. Via een overlay vertelt een presentator wat er op het scherm te zien is. Erg mooi en instructief.
Maar er komt een wat geïrriteerde vraag uit de zaal: wanneer gooien we nu deELO weg? Rob Smit geeft aan dat er nog een aantal deelproblemen moeten worden opgelost, maar dat het Nova college de ELO al de deur heeft uitgedaan.

Alles wat ik heb gezien (en meer) kan echter probleemloos in onze ELO Fronter. Mijn advies richting ROC Eindhoven is: hou die ELO nog maar even!
Source: Papendal 2012

De beste presentator!

Alle evaluatieformulieren zijn binnen en gecontroleerd. Hier de uitslag:

Als beste presentator is gekozen: Pascal Dauphin van ROC de Leijgraaf. Hij is de winnaar van een iPad 3.

Op de tweede en derde plaats zijn geëindigd Geert-Jan Wassink van Rijn IJssel en Jeroen Brand van het Koning Willem 1 College. Allemaal winnen ze een weekend in het Innovatiehuis van het Consortium voor Innovatie als “verschilmaker in residence”.
Source: Papendal 2012

Twintig studenten op de kast

ROC van Twente heeft een proefproject met iPads achter de rug. Tijdens de presentatie “iPad, wondermiddel of hype?” worden de ervaringen gedeeld. De presentatie is gemaakt in Prezi. Mooi, maar ik wordt er altijd wat draaierig van.

De vragen waarop in het project antwoorden moest geven waren: “Kun je je werk gemakkelijker doen met een iPad? Verhoogt een iPad de professionaliteit van de docent ? Is een iPad handig bij studieloopbaangesprekken, Kun je je mail en agenda gemakkelijker bijhouden? Kun je papierloos vergaderen? En hoe staat het met de opslag van lesmateriaal?

Alle leden van het docententeam “Pedagogisch werk” kreeg een iPad. De eisen waren: Alle 18 teamleden moesten meedoen ( 2 voortrekkers), ze moesten een weblog bijhouden, een google account en een dropbox (ook op PC) aanmaken, werken met de Outlook agenda. Verder was de aanwezigheid bij alle bijeenkomsten (3) verplicht. Ter ondersteuning had de projectleider een Blog.

Tijdens de bijeenkomsten bleek dat het aanmaken van dropbox, google account en Apple id als lastig werd ervaren en de noodzaak hiervan soms niet werd begrepen. Het bijhouden van een eigen weblog (wat verplicht was) verliep ook met begeleiding soms moeizaam. Het was in enkele gevallen nodig dat de projectleider enige druk uitoefende (iPad inleveren). Wel was het zo dat ervarener teamleden onervarener colega’s steeds meer op sleeptouw namen.

Ervaringen:
· Iedereen gebruikte zijn digitale agenda. 35% hield daarnaast ook nog een papieren agenda bij
· 60% gebruikte zijn agenda om vergaderverzoeken te verspreiden
· 60% vind dat een iPad hielp om productief te zijn in normaliter verloren tijd (Tijdwinst 15-60 min per dag)
· 35% keek vaker in agenda en mailbox
· Bruikbaarheid ipad als toegang tot lesmateriaal op de “Cloud”: 25%-Ja, 29%-Misschien, 15% nee. 35% vond zijn dropbox erg handig. 24% gebruikte hem alleen prive en niet gedeeld.
· Gebruik: Vooral mailen, opnemen onderwijssituaties, plannen afspraken, aantekeningen bij gesprekken, lesvoorbereiding.

Daarna liet Petra stapelberg, docente Sport en beweging zien hoe ze de iPad gebruikte in de sportles. Een mooi voorbeeld was de opdracht “Twintig studenten op de kast”. In eerste instantie chaos. De iPad wordt gebruikt om het proces te filmen en na evaluatie een beter proces te bespreken. De tweede keer gaat het (met een gekozen leider) aanzienlijk beter en sneller. Erg leuk. Dit is natuurlijk intal van onderwijssituaties bruikbaar. Ook gebruikte ze de iPad voor ”Mobiel beoordelen” . De beoordelingsdocumenten werden locaal opgeslagen en aan het eind van de les naar de studenten gemaild. De App “Notability” gebruikte ze als een soort Arrangeertool: Links video, beeld, geluid. Een inspirerende en boeiende bijeenkomst!!

Maar ik kan het niet laten om toe te voegen: Overal waar iPad staat kun je natuurlijk ook “Tablet” lezen. Want het is niet in het belang van de gebruiker om de ene monopolist (Microsoft) in te ruilen voor de andere (Apple).
Source: Papendal 2012